Faydalı Bilgiler

Bir buluşun yalnızca Türkiye’de değil, farklı ülkelerde de korunması hedefleniyorsa patent stratejisinin uluslararası boyutu başvurunun erken aşamalarında
değerlendirilmelidir. Her ülkede ayrı ayrı patent başvurusu yapmak mümkün olmakla birlikte, çok sayıda ülkenin hedeflendiği durumlarda başvuru süreçlerinin, maliyetlerin ve ülke seçimlerinin yönetilmesi daha karmaşık hale gelebilir.

Patent İşbirliği Antlaşması (Patent Cooperation Treaty – PCT), uluslararası patent başvurularının belirli bir sistem içerisinde yürütülmesine imkân sağlayan ve Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) tarafından yönetilen uluslararası bir sistemdir.

PCT başvurusu, tek bir uluslararası başvuru üzerinden PCT sistemine taraf ülkelerde patent koruması talep etme sürecinin başlatılmasını sağlar. Ancak önemli bir ayrım vardır: PCT başvurusu doğrudan “uluslararası patent” veya “dünya patenti” verilmesi anlamına gelmez.

Patent verilmesine ilişkin nihai değerlendirme, uluslararası aşamadan sonra girilen ulusal veya bölgesel aşamalarda ilgili patent ofisleri tarafından gerçekleştirilir.

PCT Başvurusu Nedir?

PCT başvurusu, Patent İşbirliği Antlaşması kapsamında yapılan uluslararası patent başvurusudur.

Sistem sayesinde başvuru sahibi, başlangıçta hedeflenen her ülke için birbirinden tamamen bağımsız başvurular yapmak yerine, uluslararası başvuru prosedürünü merkezi bir yapı içerisinde başlatabilir.

PCT sistemi özellikle bir buluşun hangi ülkelerde ticarileşeceğinin henüz kesinleşmediği, yatırım veya lisanslama görüşmelerinin sürdüğü ya da patentlenebilirlik konusunda daha fazla teknik değerlendirmeye ihtiyaç duyulduğu durumlarda stratejik önem taşıyabilir.

PCT Başvurusu Dünya Çapında Patent Sağlar mı?

Hayır.

PCT sistemiyle ilgili en sık karşılaşılan yanlış anlamalardan biri budur. PCT kapsamında merkezi olarak verilen ve bütün dünyada geçerli olan tek bir patent bulunmaz.

PCT başvurusu uluslararası başvuru sürecini merkezi şekilde başlatır. Sürecin ilerleyen aşamasında koruma talep edilen ülkelerin veya bölgesel patent sistemlerinin belirlenmesi ve ilgili ulusal/bölgesel aşamalara geçilmesi gerekir.

Bu aşamalarda başvurunun patent verilebilir nitelikte olup olmadığı ilgili patent ofisinin uyguladığı hukuk ve inceleme prosedürleri çerçevesinde değerlendirilir.

Dolayısıyla PCT, tek başına nihai patent hakkı veren bir sistemden ziyade, çok ülkeli patent stratejisinin yönetilmesini kolaylaştıran uluslararası bir başvuru mekanizmasıdır.

PCT Başvurusu Neden Yapılır?

Bir şirketin geliştirdiği yeni bir teknolojiyi Türkiye’nin yanı sıra ABD, Avrupa, Japonya, Çin veya farklı pazarlarda korumak istediğini düşünelim.

Başvuru sahibi, hedef pazarlara doğrudan ulusal veya bölgesel başvurular yapmayı değerlendirebilir. Bununla birlikte hangi ülkelerin ticari açıdan öncelikli olduğunun belirlenmesi, çeviriler, resmi işlemler ve yerel vekillik gereklilikleri önemli bir planlama gerektirir.

PCT sistemi, uluslararası başvuru aşamasında başvuru sahibine buluşun patentlenebilirliği ve hedef pazarlar konusunda ek değerlendirme yapabilmesi için önemli bir zaman ve bilgi avantajı sağlayabilir.

Bu süre içerisinde örneğin;

• Buluşun ticari potansiyeli,
• Hedef pazarlar,
• Rakip teknolojiler,
• Uluslararası araştırma sonuçları,
• Üretim yapılacak ülkeler,
• Potansiyel yatırımcı veya lisans alan taraflar,
• Patent portföyünün bütçesi

daha kapsamlı şekilde değerlendirilebilir.

PCT Başvurusu Nasıl Yapılır?

PCT süreci tek bir işlemden oluşmaz. Başvurunun hazırlanmasından ulusal veya bölgesel aşamalara geçişe kadar farklı adımlar bulunmaktadır.

1. İlk Patent Başvurusu ve Rüçhan Süresi

Uluslararası patent stratejisinde sıklıkla önce ulusal veya bölgesel bir patent başvurusu yapılır.

İlk başvurunun rüçhan hakkından yararlanılması isteniyorsa, PCT başvurusunun genel olarak ilk başvurunun tarihinden itibaren 12 aylık rüçhan süresi içerisinde yapılması gerekir.

Bu nedenle yurtdışı patent stratejisinin ilk patent başvurusu yapıldıktan çok sonra değil, mümkün olduğunca erken değerlendirilmesi önemlidir.

2. PCT Uluslararası Başvurusunun Yapılması

PCT başvurusu yetkili kabul ofisine yapılır. Başvuru dosyasında buluşun teknik içeriğinin doğru ve yeterli şekilde ortaya konulması son derece önemlidir.

Patent tarifnamesi, istemler ve teknik kapsam yalnızca başvurunun şekli unsurları değildir. Bunlar ileride talep edilecek korumanın sınırlarını doğrudan etkileyebilir.

Bu nedenle uluslararası başvuru stratejisinin yalnızca “hangi ülkelere başvurulacağı” üzerinden değerlendirilmesi yeterli değildir. Buluşun teknik özellikleri, önceki teknik, istemlerin kapsamı ve ticari hedefler birlikte ele alınmalıdır.

Uluslararası Araştırma Nedir?

PCT sürecinin önemli unsurlarından biri uluslararası araştırmadır.

Yetkili Uluslararası Araştırma Otoritesi (International Searching Authority – ISA), buluşun patentlenebilirliğini etkileyebilecek önceki teknik dokümanlarını araştırır ve bir Uluslararası Araştırma Raporu ile yazılı görüş oluşturur.

Araştırma kapsamında özellikle patentlenebilirlik açısından önem taşıyan önceki patent dokümanları ve teknik yayınlar değerlendirilebilir.

Bu rapor, başvuru sahibinin ulusal aşamaya geçmeden önce başvurusunun teknik durumunu daha sağlıklı değerlendirmesine yardımcı olabilir.

Ancak uluslararası araştırma raporunun olumlu olması, ilgili ülkelerde mutlaka patent verileceği anlamına gelmez. Aynı şekilde raporda olumsuz değerlendirmelerin bulunması da sürecin otomatik olarak sona erdiği anlamına gelmez.

Nihai değerlendirmeler ulusal veya bölgesel aşamada yetkili patent ofisleri tarafından yapılır.

PCT Başvurusu Ne Zaman Yayınlanır?

PCT başvuruları genel kural olarak rüçhan tarihinden itibaren 18 aylık sürenin dolmasının ardından uluslararası yayına konu olur.

Uluslararası yayınla birlikte başvurunun teknik içeriği kamuya açık hale gelir.

Bu nedenle patent başvurusundan önce buluşun gizliliğinin korunması ve kamuya açıklama zamanlamasının doğru planlanması patent stratejisinin önemli unsurlarından biridir.

Uluslararası Ön İnceleme Nedir?

PCT sistemi kapsamında belirli şartlar altında isteğe bağlı olarak uluslararası ön inceleme talep edilebilir.

Uluslararası ön inceleme, buluşun patentlenebilirliği konusunda ilave bir değerlendirme sağlayabilir ve başvuru sahibinin ulusal aşamalara geçmeden önce başvurusunu daha ayrıntılı şekilde analiz etmesine yardımcı olabilir.

Bununla birlikte uluslararası ön inceleme raporu da ulusal patent ofislerini bağlayan nihai bir patent kararı değildir.

PCT Ulusal Faz Nedir?

PCT sürecinin kritik aşamalarından biri ulusal faza veya bölgesel faza giriş aşamasıdır.

Başvuru sahibi, uluslararası aşamanın ardından patent korumasını sürdürmek istediği ülkeleri veya bölgesel sistemleri belirler.

Ulusal faza girildiğinde her ülkenin kendi patent mevzuatı, resmi ücretleri, çeviri gereklilikleri, vekillik kuralları ve inceleme prosedürleri gündeme gelir.

Örneğin Avrupa için uygun koşullarda Avrupa Patent Ofisi (EPO) üzerinden bölgesel aşamaya geçiş değerlendirilebilirken, diğer ülkelerde ilgili ulusal patent ofisleri nezdinde işlem yapılabilir.

PCT Ulusal Faza Ne Zaman Girilir?

PCT kapsamında ulusal veya bölgesel aşamaya giriş süresi genellikle rüçhan tarihinden itibaren 30 aydır.

Ancak burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta, sürenin her ofis bakımından aynı kabul edilmemesi gerektiğidir. Bazı ulusal veya bölgesel ofislerde farklı süreler uygulanabilir.

Örneğin Avrupa Patent Ofisi bakımından PCT’den Avrupa aşamasına giriş için güncel düzenlemelerde 31 aylık süre söz konusudur.

Bu nedenle ulusal faz tarihleri genel bilgiler üzerinden değil, koruma talep edilecek her ülke veya bölge için ayrıca kontrol edilmelidir.

PCT Başvurusunun Avantajları Nelerdir?

PCT sisteminin en önemli avantajlarından biri, çok ülkeli patent stratejisinin daha planlı biçimde yürütülmesine olanak sağlamasıdır.

Başvuru sahibi, uluslararası araştırma sonucunu değerlendirerek patentlenebilirlik konusunda ek bilgi edinebilir. Aynı zamanda hangi ülkelerde korumaya devam edileceğine ilişkin ticari kararların alınması için daha geniş bir değerlendirme dönemi elde edilebilir.

Özellikle Ar-Ge şirketleri, teknoloji girişimleri, üreticiler, üniversiteler ve uluslararası pazarlara açılmayı planlayan işletmeler açısından bu dönem önemli olabilir.

Örneğin henüz ürünün hangi pazarlarda satışa sunulacağı kesinleşmemişse, PCT sürecinde pazar araştırmaları devam ettirilebilir. Yatırım görüşmeleri yapılabilir, lisanslama olanakları değerlendirilebilir ve patent portföyü için ayrılacak bütçe daha sağlıklı planlanabilir.

PCT Başvurusunun Dikkat Edilmesi Gereken Yönleri

PCT başvurusunun sağladığı avantajlar, sistemin her buluş veya her şirket açısından otomatik olarak en uygun yöntem olduğu anlamına gelmez.

Uluslararası patent stratejisi oluşturulurken hedef ülkelerin sayısı, buluşun ticari ömrü, rakiplerin faaliyet gösterdiği pazarlar, üretim ve satış bölgeleri, patent bütçesi ve teknolojinin gelişim hızı dikkate alınmalıdır.

Bazı durumlarda doğrudan ulusal veya bölgesel başvurular daha uygun olabilirken, geniş coğrafi koruma planlarında PCT yolu avantaj sağlayabilir.

Bu nedenle “PCT başvurusu yapmalı mıyız?” sorusunun cevabı yalnızca patent hukukuna değil, aynı zamanda şirketin ticari ve teknolojik stratejisine bağlıdır.

PCT ile Avrupa Patenti Arasındaki Fark Nedir?

PCT ile Avrupa Patent Sistemi birbiriyle karıştırılabilmektedir.

PCT, çok sayıda ülkeyi kapsayan uluslararası patent başvuru sistemidir. Avrupa Patent Sözleşmesi çerçevesindeki Avrupa patent sistemi ise EPO üzerinden Avrupa ülkelerine yönelik bölgesel bir patent süreci sağlar.

Bu iki sistem birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir.

Bir PCT başvurusundan daha sonra EPO nezdinde Avrupa bölgesel aşamasına geçilmesi mümkündür. Dolayısıyla PCT, uygun bir uluslararası patent stratejisinde Avrupa patent sürecine ulaşmanın yollarından biri olabilir.

PCT Başvurusu Yapmadan Önce Patent Araştırması Yapılmalı mı?

Uluslararası patent başvuruları önemli maliyetler ve uzun vadeli kararlar içerdiğinden, başvuru öncesinde buluşun mevcut teknik karşısındaki durumunun değerlendirilmesi yararlı olabilir.

Patent araştırması ile aynı veya benzer teknik çözümler içeren önceki patent dokümanları belirlenmeye çalışılır.

Bunun ardından patentlenebilirlik değerlendirmesinde buluşun özellikle yenilik ve buluş basamağı açısından durumu daha ayrıntılı incelenebilir.

Bu çalışma PCT başvurusunun mutlaka olumlu sonuçlanacağını garanti etmez; ancak uluslararası patent stratejisinin daha fazla teknik veri üzerinden oluşturulmasına yardımcı olabilir.

Şirketler İçin PCT Stratejisi Nasıl Oluşturulmalıdır?

Uluslararası patent korumasında mümkün olan en fazla ülkeye başvuru yapmak her zaman en verimli strateji olmayabilir.

Şirket açısından asıl önemli olan, patent korumasının ticari faaliyetlerle örtüşmesidir.

Hedef pazarların yanı sıra üretimin gerçekleştirildiği ülkeler, rakiplerin bulunduğu bölgeler, teknolojinin lisanslanabileceği pazarlar ve gelecekte girilmesi planlanan ülkeler değerlendirilmelidir.

Özellikle yüksek teknoloji, yazılım, elektronik, makine, otomotiv, savunma, medikal teknolojiler, ilaç ve biyoteknoloji gibi sektörlerde uluslararası patent stratejisi şirketin Ar-Ge ve ürün geliştirme stratejisinin bir parçası olarak ele alınmalıdır.

PCT Başvurusu Hakkında Sık Sorulan Sorular

PCT açılımı nedir?

PCT, Patent Cooperation Treaty, Türkçe adıyla Patent İşbirliği Antlaşması ifadesinin kısaltmasıdır.

PCT başvurusu uluslararası patent verir mi?

Hayır. PCT kapsamında bütün ülkelerde geçerli tek bir “uluslararası patent” verilmez. PCT, uluslararası başvuru sürecini merkezi şekilde başlatır. Patent verilmesine ilişkin nihai kararlar ulusal veya bölgesel patent ofisleri tarafından alınır.

Türkiye’den PCT başvurusu yapılabilir mi?

Evet. Gerekli şartların sağlanması halinde Türkiye’deki başvuru sahipleri PCT sisteminden yararlanabilir. Başvurunun hangi merci üzerinden yapılacağı ve uygulanacak prosedür somut başvurunun koşullarına göre değerlendirilmelidir.

PCT başvurusu için süre ne kadardır?

Daha önce yapılmış bir patent başvurusunun rüçhan hakkından yararlanılacaksa PCT başvurusu genel olarak ilk başvurudan itibaren 12 ay içerisinde yapılır. Ulusal faza giriş ise çoğu ülkede rüçhan tarihinden itibaren 30 ay civarındadır; ancak ülke ve bölgesel ofise göre farklı süreler bulunabilir.

PCT başvurusu kaç ülkede geçerlidir?

PCT sistemi çok sayıda taraf devleti kapsar. Ancak başvurunun PCT kapsamında yapılması, bu ülkelerin tamamında otomatik olarak patent hakkı elde edildiği anlamına gelmez. Korumanın devam ettirilmek istendiği ülkelerde gerekli ulusal veya bölgesel aşamaların yürütülmesi gerekir.

PCT başvurusu mu, doğrudan yurtdışı patent başvurusu mu daha uygundur?

Bunun tek bir cevabı yoktur. Hedef ülke sayısı, bütçe, teknoloji, ticari plan, rüçhan takvimi ve başvuru sahibinin uluslararası büyüme stratejisi birlikte değerlendirilmelidir.

PCT sistemi, buluşlarını birden fazla ülkede korumayı planlayan şirketler ve buluş sahipleri açısından uluslararası patent stratejisinin önemli araçlarından biridir. Sistemin temel avantajı bütün dünyada geçerli tek bir patent sağlaması değil; uluslararası başvuru, araştırma ve ülke seçimi süreçlerinin daha sistematik biçimde yönetilmesine imkân vermesidir.

Bununla birlikte uluslararası patent korumasının başarısı yalnızca PCT başvurusunun yapılmasına bağlı değildir. Patent tarifnamesinin ve istemlerin teknik açıdan doğru hazırlanması, önceki tekniğin değerlendirilmesi, rüçhan ve ulusal faz sürelerinin takip edilmesi ve koruma talep edilecek ülkelerin ticari hedeflerle uyumlu seçilmesi gerekir.

SIMAJ Patent & Marka Vekilleri, ulusal ve uluslararası patent süreçlerindeki deneyimiyle; patent araştırmasından başvuru stratejisinin oluşturulmasına, PCT başvurusundan ulusal ve bölgesel aşamaların koordinasyonuna kadar farklı aşamalarda başvuru sahiplerine destek sunmaktadır.

Uluslararası koruma planlanırken yalnızca “hangi ülkelerde patent alınmalı?” sorusuna değil, buluşun teknik kapsamı, mevcut patentler, hedef pazarlar ve uzun vadeli fikri mülkiyet stratejisine birlikte bakılması daha sağlıklı bir patent portföyü oluşturulmasına katkı sağlayacaktır.